--- title: Geschiedenis van Gorinchem date: 2024-11-21T05:40:55Z modified: 2026-08-08T21:23:21Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/geschiedenis-en-monumenten-van-gorinchem/" type: page status: publish excerpt: "" wpid: 28322 featured_image: /wp-content/uploads/2024/07/het-groene-hart-van-holland-gorinchem-vesting-met-molen-de-hoop-en-dalempoort-foto-bas-t-hoen-fotografie.jpg featured_image_alt: Het Groene Hart van-Holland Gorinchem vesting met molen De Hoop en Dalempoort foto Bas t Hoen Fotografie parent: "" ancestors: [] children: - 31930 - 32838 - 29619 - 29617 - 29613 - 29606 - 29600 - 29595 - 29592 - 29583 - 29548 - 29520 - 29517 - 29513 - 29500 - 29172 - 29151 - 29140 - 29128 - 29116 - 28572 - 28565 - 28468 - 28497 - 17560 timestamp: 2026-08-08T21:23:21Z tags: [] --- **Gorinchem, meestal uitgesproken als Gorcum, is een stad en gemeente in de provincie Zuid-Holland. Tussen de 17e eeuw en 1967 speelde Gorinchem als deel van de Hollandse Waterlinie een belangrijke rol als garnizoensstad, met honderden militairen binnen de stadswallen.** De gemeente beslaat een oppervlakte van slechts 2201 hectare en heeft een bevolking van 38.852 inwoners (2025). Het dorp [Dalem](https://nl.wikipedia.org/wiki/Dalem_(Zuid-Holland)) maakte tot 1986 deel uit van de Gelderse gemeente [Vuren](https://nl.wikipedia.org/wiki/Vuren_(dorp)), maar werd na een grenswijziging in dat jaar onderdeel van Gorinchem. De rivier de [Linge](https://nl.wikipedia.org/wiki/Linge_(rivier)) stroomt dwars door de historischee binnenstad en komt uit in de [Merwede](https://nl.wikipedia.org/wiki/Merwede). [![Geschiedenis van Gorinchem. Vesting Gorinchem met de Dalempoort en molen "De Hoop"](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/het-groene-hart-van-holland-gorinchem-vesting-met-molen-de-hoop-en-dalempoort-foto-bas-t-hoen-fotografie-900x506.jpg "Foto Bas 't Hoen Fotografie uit Beeldbank Het Groene Hart van Holland") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/het-groene-hart-van-holland-gorinchem-vesting-met-molen-de-hoop-en-dalempoort-foto-bas-t-hoen-fotografie.jpg)Vesting Gorinchem met de Dalempoort en molen 'De Hoop' ## Middeleeuwen ### Huis van Goro Gorinchem, wat letterlijk _'huis van Goro'_ betekent, is vermoedelijk ontstaan als een kleine nederzetting in de 10de-11de eeuw op een natuurlijke [oeverwal](https://nl.wikipedia.org/wiki/Oeverwal) langs de rivier de [Linge](https://nl.wikipedia.org/wiki/Linge_(rivier)), dichtbij de monding in de [Merwede](https://nl.wikipedia.org/wiki/Merwede), De eerste bewoners betonden waarschijnlijk uit vissers en boeren. Het oudste geschreven document over Gorinchem dateert van 6 december 1224, op de huwelijksdag van [graaf Floris IV van Holland](https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_IV_van_Holland), toen hij de inwoners een privilege verleende. De Gorcumers hoefden sindsdien geen [tol](https://nl.wikipedia.org/wiki/Tol_(recht)) meer te betalen in het [graafschap Holland](https://nl.wikipedia.org/wiki/Graafschap_Holland). [ ![6 December 1224, Graaf Floris IV verleent tolvrijdom.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/1224/thumb/1224.jpg?bwg=1728923703 "6 December 1224, Graaf Floris IV verleent tolvrijdom.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/1224/1224.jpg?bwg=1728923703) _Afschrift oorkonde Floris IV 6 december 1224, collectie Nationaal Archief, Den Haag._ ### Het geslacht Arkel Omstreeks 1250 kwam de heerlijkheid Wolferen, waaronder het plaatsje Gorinchem, in het bezit van de Arkels. Het kasteeltje dat bij de kerk van [Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Arkel_(dorp)) stond, werd vervangen door een nieuw kasteel. Dit werd ten oosten van Gorinchem, in het Wijdschild, gebouwd. In 1382 kreeg Gorinchem stadsrechten van [Otto van Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Otto_van_Arkel). Gorinchem ontwikkelde zich tot de hoofdplaats van het [Land van Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel), een onafhankelijk gebied tussen [Holland](https://nl.wikipedia.org/wiki/Graafschap_Holland) en [Gelre](https://nl.wikipedia.org/wiki/Hertogdom_Gelre). [![Grafmonument van de Arkels in de Grote Kerk van Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/Grafplaat-heren-van-Arkel-Grote-Kerk-Gorinchem-900x670.jpg "Grafmonument Jan III van Arkel en zijn vrouw Mabelia van Voorne, foto Martin Veen") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/Grafplaat-heren-van-Arkel-Grote-Kerk-Gorinchem-scaled.jpg)Grafmonument van de Arkels (ca. 1300-1325) in de Grote Kerk. De bevolking kreeg bepaalde rechten, zoals het recht van eigen bestuur (door schout en schepenen) en het [marktrecht](https://nl.wikipedia.org/wiki/Marktrecht). De stad werd beschermd door aarden wallen met [palissades](https://nl.wikipedia.org/wiki/Palissade) en een gracht. In het midden van de 14de eeuw werden de wallen versterkt met stenen torens waartussen muren met poorten kwamen. ![Eigendommen Heren van Arkel](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/08/Eigendommen-Heren-van-Arkel2-1.jpg "Tekening Maarten Slooves Grafische Vormgeving voor uitgeverij Matrijs.") Het grondgebied van de Arkels rond Gorinchem, tekening Maarten Slooves Grafische Vormgeving. ### Markten en gilden Gorinchem kende een groei waarin handel en ambacht steeds cruciaal werden. Boeren uit de nabije omgeving brachten hun zuivelproducten, eieren, groente en fruit naar de markten in Gorinchem. Deze waren bestemd voor verkoop of om geruild te worden tegen de goederen die de ambachtslieden uit de stad aanboden, zoals aardewerk, pannen, stoffen voor kleding, gereedschap en nog veel meer. [![Markt scene](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/Market-Scene-1550-Pieter-Aertsen-900x434.jpg "Foto Alte Pinakothek, München") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/Market-Scene-1550-Pieter-Aertsen.jpg) _Markt door Pieter Aertsen (ca. 1550), collectie Alte Pinakothek, München._ De ambachtslieden waren verenigd in gilden. Veel namen van ambachten uit deze tijd zijn vandaag de dag nog als straatnaam terug te vinden in de Gildenwijk, zoals Zwartververstraat en Hoepmakerstraat. Ook de handel met andere steden kreeg steeds meer betekenis. In de Lingehaven werden schepen geladen en gelost, wat er voor zorgde dat het daar altijd een drukte van belang was. ### Aansluiting bij Holland Het [Land van Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel) met Gorinchem als zijn hoofdstad, bevond zich tussen de veel grotere staten Holland en Gelre. Toen deze landen sterker werden, streefden zowel Holland als Gelre ernaar om het Land van Arkel aan hun grondgebied toe te voegen. Na jarenlange strijd in de [Arkelse Oorlogen (1401-1412)](https://nl.wikipedia.org/wiki/Arkelse_Oorlogen) wist graaf [Willem VI van Holland](https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_VI_van_Holland) Gorinchem onder controle te krijgen. Het Arkelse kasteel in het Wijdschild werd verwoest. Ter demonstratie van hun macht bouwden de Hollanders een nieuw kasteel aan de Merwede, dat later bekend werd als de [Blauwe Toren](https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwe_Toren_(Gorinchem)). [Willem van Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_van_Arkel) was vastbesloten om wraak te nemen voor de geleden nederlaag. Tijdens de strijd tegen de opvolgster van graaf Willem, [Jacoba van Beieren](https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren), kwam hij echter om het leven in 1417 tijdens het [beleg van Gorinchem](https://nl.wikipedia.org/wiki/Beleg_van_Gorinchem_(1417)) in de Revetsteeg. Bij de inhulding van [Philips II](https://nl.wikipedia.org/wiki/Filips_II_van_Spanje), de zoon van [Karel V](https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karel_V) in 1549 werd er een gedenksteen onthuld in de Revetsteeg ter nagedachtenis aan [Willem van Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_van_Arkel). [ ![Willem van Arkel sneuvelt in de Revetsteeg 1417 (detail) door Reinier Vinkeles (1788).](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/1417-Revetsteeg-detail-e1559284296486.jpg?bwg=1722400976 "Willem van Arkel sneuvelt in de Revetsteeg 1417 (detail) door Reinier Vinkeles (1788).") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/1417-Revetsteeg-detail-e1559284296486.jpg?bwg=1722400976) [ ![Gevelsteen uit 1549 ter hedenking aan het sneuvelen van Willem van Arkel in de Revesteeg (1417)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Herdenkingssteen-sneuvelen-Willem-van-Arkel-in-de-Revesteeg-in-Gorinchem-1.jpg?bwg=1722403599 "Gevelsteen uit 1549 ter hedenking aan het sneuvelen van Willem van Arkel in de Revesteeg (1417) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Herdenkingssteen-sneuvelen-Willem-van-Arkel-in-de-Revesteeg-in-Gorinchem-1.jpg?bwg=1722403599) _Het sneuvelen van Willem van Arkel in de Revetsteeg (1417), gedenksteen Revetsteeg 3._ Met de aansluiting bij Holland begon er voor Gorinchem een periode van aanzienlijke bloei aan. De tol, waar de belasting werd geïnd, werd verplaatst van [Woudrichem](https://nl.wikipedia.org/wiki/Woudrichem_(plaats)) naar Gorinchem. De stad had tussen de 4.000 en 6.000 inwoners. ## Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) ### De Martelaren van Gorcum Aan Gorinchem is de [Reformatie](https://nl.wikipedia.org/wiki/Reformatie) niet onopgemerkt voorbijgegaan. In 1566 vond hier de eerste protestantse dienst plaats. De regering onder [Karel V](https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karel_V) bestreed de opstandige hervormers. Zes jaar later, kort na het begin van de [Tachtigjarige Oorlog](https://nl.wikipedia.org/wiki/Tachtigjarige_Oorlog), werd de stad veroverd door de [Watergeuzen](https://nl.wikipedia.org/wiki/Watergeuzen). Zij namen negentien geestelijken gevangen en brachten hen over naar een turfschuur bij Den Briel ([Brielle](https://nl.wikipedia.org/wiki/Brielle)). om hen op gruwelijke wijze te folteren, verminken en uiteindelijk op te hangen. Hun lichaamsvet werd verzameld en als medisch middel verkocht in de stad. Deze geestelijken werden bekend als de [Martelaren van Gorcum](https://nl.wikipedia.org/wiki/Martelaren_van_Gorcum). In 1675 werden zij zalig verklaard en in 1867 volgde hun heilig­verklaring. Elk jaar vindt er rond hun sterfdag, 9 juli, een [nationale bedevaart](https://www.martelarenvangorcum.nl/) naar Brielle plaats. Ook op andere plekken in de wereld worden zij vereerd. _Martelaren van Gorcum, productie Gorcums Museum (2013)_ ### Nieuwe vesting Aan het einde van de 15de eeuw waren vuurwapens zo ver ontwikkeld, dat ze de traditionele wapens overtroffen. Het was mogelijk om de bestaande stadsmuren zonder moeite met ijzeren kogels te verwoesten. Tijdens de [Tachtigjarige Oorlog](https://nl.wikipedia.org/wiki/Tachtigjarige_Oorlog) werden rond Gorinchem nieuwe vestingwerken aangelegd ter bescherming van de stad tegen aanvallen door Spaanse troepen. Naar ontwerp van de burgemeester van Alkmaar, [Adriaen Anthoniszoon](https://nl.wikipedia.org/wiki/Adriaen_Anthonisz), kreeg Gorinchem een vestingwal met elf bastions en vier stadspoorten: de [Arkelpoort](https://nl.wikipedia.org/wiki/Arkelpoort), Kanselpoort, [Waterpoort](https://nl.wikipedia.org/wiki/Waterpoort_(Gorinchem)) en [Dalempoort](https://nl.wikipedia.org/wiki/Dalempoort). In 1584 begon de bouw, die uiteindelijk bijna 60 jaar in beslag nam, [ ![Detail plattegrond Gorinchem door Jacob van Deventer (1558)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/deventer2_middel.jpg?bwg=1721012791 "Detail plattegrond Gorinchem door Jacob van Deventer (1558) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/deventer2_middel.jpg?bwg=1721012791) [ ![Plattegrond vesting Gorinchem door Willem en Joan Blaeu (1652)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/36088292670_bc216f0d1c_o.jpg?bwg=1721012737 "Plattegrond vesting Gorinchem door Willem en Joan Blaeu (1652) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/36088292670_bc216f0d1c_o.jpg?bwg=1721012737) _De vesting voor (1558) en na de uitbreiding (1652)_ De nieuwe wallen werden zo ruim aangelegd dat de stad dubbel zo groot werd. Het nieuwe deelte – of _''Nieuwstad''_ – bleef lange tijd onbebouwd. Wel waren er veel tuinen te vinden. Enkele straatnamen zijn hier nog een herinnering aan (Tuinstraat, Warmoesstraat en Hovenierstraat). ## Zeventiende eeuw ### Economische opbloei In de 17de eeuw beleefden de steden in Holland een periode van enorme economische groei. Kunst en wetenschap bloeiden, en dat gold ook voor Gorinchem, zij het in iets mindere mate. Het inwoneraantal steeg tot 7000, en de handel en markten bleven essentieel voor de stad. Nieuw was de opkomst van grotere bedrijven die men in de Middeleeuwen niet kende. Gorinchem had onder andere bierbrouwerijen, pottenbakkerijen en pijpenmakerijen. Na Gouda was Gorinchem de stad waar de meeste tabakspijpen vervaardigd werden. In de 17de eeuw kreeg de zorg voor armen en zieken ook meer aandacht; Gorinchem verwierf een weeshuis, een armhuis, een dol- en pesthuis, en een gasthuis. Arme inwoners kregen voedsel en brandstof (turf) uitgedeeld. Enkele Gorcumse kunstenaars uit deze periode werden bekend in de kunst en wetenschap. [Abraham Bloemaert](https://nl.wikipedia.org/wiki/Abraham_Bloemaert), [Rafaël Camphuysen](https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_Rafaelsz._Camphuysen), [Aert van der Neer](https://nl.wikipedia.org/wiki/Aert_van_der_Neer) en [Jacob van der Ulft](https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacob_van_der_Ulft) waren bekende kunstschilders. [Jan van der Heijden](https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_van_der_Heyden), geboren in Gorcum, was niet alleen schilder maar ook de uitvinder van de brandspuit. [Dirk Camphuijsen](https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_Rafaelsz._Camphuysen) was een bekende dichter. ## Achttiende eeuw ### Pruikentijd en Fransen De 18de eeuw, ook wel de pruikentijd genoemd, kende een achteruitgang na de bloei van de 17de eeuw. In 1789 brak de [Franse revolutie](https://nl.wikipedia.org/wiki/Franse_Revolutie) uit. [Napoleon](https://nl.wikipedia.org/wiki/Napoleon_Bonaparte) kwam tenslotte als de machtige man naar voren. Hij wist een groot deel van Europa, waaronder Nederland, te veroveren. De Franse overheersing duurde tot 1814. Gorinchem bereikte haar dieptepunt aan het eind van deze periode, toen terugtrekkende Franse troepen zich verschansten binnen de vesting. Na drie maanden van [beleg](https://nl.wikipedia.org/wiki/Beleg_van_Gorinchem_(1813-1814)), waarbij de stad veel schade opliep door beschietingen, gaven zij zich over. [ ![Brand in de Molenstraat op 30 januari 1814.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Beleg_bombardement_en_overgave_van_Gorin-8.jpg?bwg=1721339704 "Brand in de Molenstraat op 30 januari 1814.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Beleg_bombardement_en_overgave_van_Gorin-8.jpg?bwg=1721339704) [ ![De Pelwal na de kruitontploffing op 30 januari 1814.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/pelmolen-aangepast.jpg?bwg=1721339704 "De Pelwal na de kruitontploffing op 30 januari 1814.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/pelmolen-aangepast.jpg?bwg=1721339704) _31 Januari 1814: brand in de Molenstraat en een kruitontploffing met doden en gewonden op de Pelwal._ ## Negentiende eeuw ### Industrialisatie De komst van stoommachines rond 1850 bracht grote veranderingen in Gorinchem met zich mee. Er verschenen fabrieken voor de productie van tabaksproducten, bier, kaarsen en scheepswerven voor de bouw van schepen. De oprichting van de Gorcumse gasfabriek in 1855 was cruciaal voor de verlichting en verwarming van de stad. Stoomschepen verzorgden lijndiensten naar Rotterdam, Dordrecht en Nijmegen. Ook werden er kanalen gegraven, zoals het [Merwedekanaal](https://nl.wikipedia.org/wiki/Merwedekanaal), dat Gorinchem met Amsterdam verbond. In 1883 kreeg Gorinchem toegang tot het landelijke spoorwegnet. Naast de industrie bleven de markten en de visserij van groot belang. [ ![Aanleg Merwedekanaal ter hoogte van het treinstation (1890) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Aanleg-Merwedekanaal-Gorinchem-1890-RP-F-1996-113-kleur-scaled.jpg?bwg=1722090798 "Aanleg Merwedekanaal ter hoogte van het treinstation (1890) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Aanleg-Merwedekanaal-Gorinchem-1890-RP-F-1996-113-kleur-scaled.jpg?bwg=1722090798) [ ![Veerdienst Nijmegen-Rotterdam, bij de aanlegplaats Buiten de Waterpoort.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Veerdienst-Nijmegen-Rotterdam-Buiten-de-Waterpoort-Gorinchem.jpg?bwg=1722089374 "Veerdienst Nijmegen-Rotterdam, bij de aanlegplaats Buiten de Waterpoort.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Veerdienst-Nijmegen-Rotterdam-Buiten-de-Waterpoort-Gorinchem.jpg?bwg=1722089374) [ ![Spoorlijn met station](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Station_Gorinchem_5.jpeg?bwg=1722092152 "Spoorlijn met station") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Station_Gorinchem_5.jpeg?bwg=1722092152) [ ![Gasfabriek](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Gorinchem-Gasfabriek-scaled.jpg?bwg=1722092152 "Gasfabriek") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Gorinchem-Gasfabriek-scaled.jpg?bwg=1722092152) _Aanleg van het Merwedekanaal, veerdiensten, spoorlijn en gasfabriek._ ### Sociale misstanden Het leven in de 19de eeuw was zwaar, met wijdverspreide armoede en besmettelijke ziekten door vervuild water. Ondanks de aanleg van riolen en waterleidingen bleef de armoede bestaan. Mensen werkten lange dagen voor een laag loon en woonden in kleine huizen in smalle straten en steegjes, terwijl rijke burgers in mooie grachtenpanden aan de Appeldijk en Havendijk leefden. In 1900 had de binnenstad ongeveer 12.000 inwoners met een groot verschil tussen rijk en arm. [ ![Achterzijde woonhuizen tussen het Melkpad en de Tuinstraat (1952)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Tuinstraat-3.jpg?bwg=1721582173 "Achterzijde woonhuizen tussen het Melkpad en de Tuinstraat (1952) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Tuinstraat-3.jpg?bwg=1721582173) [ ![Kleine woningen in de Spaarpotsteeg (1950)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/spaarpotsteeg2.jpg?bwg=1721582173 "Kleine woningen in de Spaarpotsteeg (1950) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/spaarpotsteeg2.jpg?bwg=1721582173) _Achterzijde van woningen tussen het Melkpad en de Tuinstraat en de huisjes in de smalle Spaarpotsteeg._ ## Twintigste eeuw ### Gorinchem breidt uit Aan het eind van de 19de eeuw en het begin van de 20e eeuw ontstonden grote fabrieken, zoals in Gorinchem de constructiewerkplaats van [De Vries Robbé](https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Vries_Robb%C3%A9). Het gemeentebestuur liet voor de fabrieken industrieterreinen aanleggen. [![Constructiewerkplaats De Vries Robbé lang de Linge](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/F9747.1De-Vries-Robbe-1908-1-900x409.jpg "Fotocollectie Regionaal Archief Gorinchem, F9747.1") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/07/F9747.1De-Vries-Robbe-1908-1.jpg) _Industrieterrein aan de Linge in 1908._ Ook kwamen er betere woonwijken buiten de wallen, zoals de uitbreidingen West en Lingewijk. Opnieuw brak een moeilijke tijd aan, de crisistijd, die in 1929 begon en tot 1938 zou duren. Over de hele wereld werden miljoenen mensen werkloos. Ook in Gorinchem gingen fabrieken dicht en kwamen veel arbeiders op straat te staan. [ ![Uitbreiding Lingewijk, Hugo de Grootstraat.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/Uitbreiding-Lingewijk-Gorinchem-scaled.jpg?bwg=1721115117 "Uitbreiding Lingewijk, Hugo de Grootstraat.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/Uitbreiding-Lingewijk-Gorinchem-scaled.jpg?bwg=1721115117) [ ![Uitbreiding West, bouw huizen aan de Middenweg (1918-1919).](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/F37804-De-in-bouw-huizen-aan-de-Middenweg-1918-1919-scaled.jpg?bwg=1722234219 "Uitbreiding West, bouw huizen aan de Middenweg (1918-1919) .") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/F37804-De-in-bouw-huizen-aan-de-Middenweg-1918-1919-scaled.jpg?bwg=1722234219) _Stadsuitbreidingen Lingewijk (in de volksmond 'Zandvoort') en Eerste West._ ### Tweede Wereldoorlog In 1940 begon de [Tweede Wereldoorlog](https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederland_in_de_Tweede_Wereldoorlog). In vergelijking met andere steden bleef Gorinchem relatief gespaard. Er vielen slechts enkele bommen op de stad. Echter, ongeveer 75 van de 140 joodse bewoners werden naar [concentratiekampen](https://nl.wikipedia.org/wiki/Concentratiekamp) gedeporteerd en veel arbeiders uit Gorinchem moesten in Duitsland werken. [ ![Marcherende Duitse troepen op de Grote Markt (1940)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/F5137.1-Gorinchem-Tweede-Wereldoorlog.jpg?bwg=1721596355 "Marcherende Duitse troepen op de Grote Markt (1940) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/F5137.1-Gorinchem-Tweede-Wereldoorlog.jpg?bwg=1721596355) [ ![Twee dames slepen met brandhout op de W. de Vries Robbéweg in de winter van 1945.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/F5242.1-Gorinchem-Tweede-Wereldoorlog.jpg?bwg=1721596355 "Twee dames slepen met brandhout op de W. de Vries Robbéweg in de winter van 1945.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/F5242.1-Gorinchem-Tweede-Wereldoorlog.jpg?bwg=1721596355) _Marcherende Duitse troepen (1940) en het verzamelen van brandhout in de winter van 1945._ ### Wederopbouw en groei Na de Tweede Wereldoorlog werden er in snel tempo woningen gebouwd in het noordwesten van de gemeente. In de jaren zeventig werd deze uitbreiding afgerond. De uitbreiding van de stad naar het oosten begon in de jaren zeventig met de wijk Wijdschild. Dit werd in 1985 voortgezet met de wijk Laag-Dalem. Tegenwoordig heeft Gorinchem ongeveer 39.000 inwoners. [ ![Boogschutterstraat (2007)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Kremlin/thumb/523668.jpg?bwg=1723001116 "Boogschutterstraat (2007) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Kremlin/523668.jpg?bwg=1723001116) [ ![Sint Jorisplein (2007)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/thumb/523664-1-scaled.jpg?bwg=1723142969 "Sint Jorisplein (2007) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/imported_from_media_libray/523664-1-scaled.jpg?bwg=1723142969) _Uitbreidingen Sint-Jorisplein en omgeving Boogschutterstraat (1955-1956)_ \[table id=213 /\] _(Bronnen: [Regionaal Archief Gorinchem](https://www.regionaalarchiefgorinchem.nl/), [Rijksmonumentenregister](https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/))_